عز الدين حسينى زنجانى
100
شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى)
در پى رضايت او بودهاند هدايت خواهد فرمود و آنان را از ظلمات در آورده و به نور ، هدايت خواهد كرد . در قرآن كريم عقل به چراغ ، و مكتب وحى به روغنِ روشنايى ده تشبيه شده است ؛ تا روغن چراغ نباشد چراغ روشن نمىگردد . اين جمله به همين معنا اشاره دارد : « مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكوةٍ فِيها مِصْباحٌ » . تا آنجا كه مىفرمايد : « نُورٌ عَلى نُورٍ » و نيز مىتوان مكتب وحى را عقل منفصل ، و عقل را شرع متصل دانست كه هر دو مكمل يكديگر مىباشند و چه بسا در مواردى اتحاد دارند . چون نور وحى ، عقل خارجى است . خداى متعال كافران را بىعقل معرفى فرموده است : « صُمٌّ بُكْمٌ عُمْىٌ فَهُمْ لا يَعْقِلونَ » يا اين كه در كمال عقل ظاهرى هستند ولى قرآن آنان را سفيه ناميده : « أَ لَاإِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَلكِنْ لا يَعلَمُونَ » . بنابراين ، عقل آدمى بدون مدد وحى ، از درك مصالح و مضار خود عاجز است . تنها فايدهء مترتب بر عقل بشرى عبارت است از درك جهات كلى در به كار بردن نعمتها . اما جزئيات را كه عمدهء كار است ، جز به نور وحى نمىتوان فهميد . عقل درك مىكند كه بايد در همه چيز ، واقع و حق آن را پذيرفت . مثلًا راستگويى خوب است و اجراى عدالت نيكوست و پاكدامنى و عفت خوب است اما جزئياتِ آن را چگونه مىتواند در يابد ؟ پاسخ اين مسئله در مكتب وحى است كه كليات و جزئيات را به تعليم الهى در مىيابد . مثلًا چگونه بايد به خدا و رسول صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام و چگونگى برزخ و آخرت اعتقاد داشت و جرئيات عدل در خوردن و آشاميدن چيست ؟ عقل نمىتواند بفهمد خوردنىها و آشاميدنىهايى كه منع شده براى انسان در مسيرش به سوى خدا ضرر دارد و يا با روح و جسم وى سازگار نيست . مثلًا گوشت خوك و شراب حرام است و زيان دارد و يا بايد در ماه رمضان از خوردن و آشاميدن خوددارى كرد . يا ازدواج با خواهر و مادر و عمه و خاله ممنوع است و زيان دارد و يا جمع ميان دو خواهر داراى مفسده است و همبسترى در حالت عادت زنانگى خوب نيست و . . . پس مكتب وحى است كه جزئيات شكر را با داشتن ديدى بسيار برتر از ديد افراد نخبه معين مىنمايد .